Malatya Çarşısı’nda Kriz: Esnaf Altyapısız Dükkanlar ve Fahiş Kiralar Kıskancında

Deprem felaketinin ardından yeniden toparlanma sürecine giren Malatya’da, şehrin ticari kalbi konumundaki yeni çarşı projesi tartışmaları da beraberinde getirdi. Üç buçuk yılı aşkın süredir konteyner kentlerde zorlu şartlar altında ticari faaliyetlerini sürdürmeye çalışan Malatya esnafı, teslim aşamasına gelen yeni iş yerlerinde beklemediği sorunlarla karşılaşıyor.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, inşa edilen yeni ticaret alanlarının esnafın gerçek ihtiyaçlarından uzak olduğunu belirterek duruma sert tepki gösterdi. Ağbaba, dükkanların fiziki yetersizliklerine ve astronomik seviyelere ulaşan kira bedellerine dikkat çekerek, şehrin ekonomik toparlanmasının bu şartlar altında mümkün olamayacağının altını çizdi.

“Bacasız Lokanta Olmaz”: Yeni Çarşıda Mimari ve Altyapı Sorunu

Yeniden inşa edilen Malatya Çarşısı’nda esnafı en çok zorlayan konuların başında dükkanların sektörel ihtiyaçlara göre planlanmamış olması geliyor. Özellikle gıda sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için hayati önem taşıyan havalandırma ve üretim alanları, yeni projede büyük bir eksiklik olarak öne çıkıyor.

Geçtiğimiz günlerde Malatya Lokantacılar ve Kebapçılar Odası Başkanı Murat Keskin’in de gündeme getirdiği altyapı krizine destek veren Ağbaba, sorunun ciddiyetini şu sözlerle özetledi: “Bir kebapçının bacası yoksa, bir lokantacının ocağı yanmıyorsa, bir tavacının dükkânında üretim yapılamıyorsa ortada teslim edilmiş bir iş yeri değil, çözülmemiş bir sorun vardır.”

Birçok meslek grubunun yeni dükkanlarda faaliyet gösteremeyeceğini belirten Ağbaba, esnafın anahtarı teslim almasına rağmen ruhsat aşamasında mevzuat engellerine ve fiziki imkansızlıklara takıldığını vurguladı. Üretime uygun olmayan betonarme yapıların sorunu çözmek yerine sadece ertelediği ifade ediliyor.

Depremzede Esnafa İstanbul Standartlarında Kira Dayatması

Fiziki yetersizliklerin yanı sıra, Malatya Çarşısı’nda dillendirilen yeni kira bedelleri de esnafın belini büküyor. Pandemi döneminin ardından asrın felaketiyle büyük bir ekonomik yıkım yaşayan esnafın, şimdi de fırsatçılık ve plansızlıkla mücadele etmek zorunda kaldığı belirtiliyor.

Bölgedeki ticari koşulların İstanbul veya Ankara gibi büyükşehirlerle bir tutulamayacağını hatırlatan Ağbaba, bir ile iki milyon lirayı bulan yıllık kira beklentilerinin gerçeklikten kopuk olduğunu dile getirdi. Malatya’da telaffuz edilen bu kira rakamlarının, birçok esnafın yıllık toplam kazancını dahi aştığı biliniyor.

Ağbaba, yüksek kiraların gayrimenkul sahiplerine de bir fayda sağlamayacağını belirterek, “Bu rakamlarla esnaf dükkân açamaz. Esnafın açamadığı dükkândan da mal sahibi kazanamaz. Yüksek kira, boş kepenk demektir. Boş kepenk ise ekonomik çöküşün habercisidir” uyarısında bulundu.

Ekonomik Toparlanma İçin Neler Yapılmalı?

Malatya’nın yeniden ayağa kalkabilmesi için esnafın desteklenmesinin zorunlu olduğunu ifade eden Veli Ağbaba, karar alıcılara ve yetkililere şu somut adımların atılması yönünde çağrıda bulundu:

Pozitif Ayrımcılık: Deprem yaşamamış illerdeki vergi yükü ve ceza sistemlerinin Malatya esnafına uygulanmaması.

Kira Düzenlemesi: Ticari alanlardaki kira bedellerinin şehrin ekonomik gerçeklerine uygun olarak yeniden gözden geçirilmesi.

Altyapı Revizyonu: Teslim edilen dükkanlardaki baca, havalandırma ve üretim alanı eksikliklerinin acilen giderilmesi.

Finansal Destek: Yaralarını sarmaya çalışan esnaf için finansmana erişim koşullarının kolaylaştırılması.

Şehrin Kalkınması Esnafın Ayağa Kalkmasına Bağlı

Malatya’nın sadece gösterişli ve modern binalarla değil, üreten ve kazanan bir ticaret ekosistemiyle iyileşebileceği vurgulanıyor. Şehrin sosyolojik ve ekonomik dinamiklerinin merkezinde yer alan çarşı kültürünün yaşatılması, kalıcı toparlanmanın en önemli anahtarı olarak görülüyor.

Ağbaba’nın açıklamaları, şehrin tüm paydaşlarına ortak bir mesaj niteliği taşıyor: “Kepenk açılmadan umut açılmaz. Ocağı yanmayan lokanta, müşterisi olmayan çarşı, desteklenmeyen esnafla kalkınma olmaz.” Yetkililerin bu çağrılara nasıl bir yanıt vereceği ve Malatya Çarşısı’ndaki krizin nasıl çözüleceği kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.