Elazığ Merkezci Akıl , Malatya’yı Gölgelemeye Devam Ediyor

KAYISI ÜZERİNDEN SİYASİ GÖLGE OLUŞTURMA ÇABASI:

MALATYA’NIN COĞRAFİ, TARİHSEL VE KURUMSAL HAKKI YOK SAYILAMAZ

Türk tarımının dünya ölçeğinde tanınan en stratejik ürünlerinden biri olan ve adı ulusal ve uluslararası tüm resmî belgelerde açık biçimde “Malatya Kayısısı” olarak geçen bu ürün, son günlerde yapılan bazı siyasi paylaşımlarla, coğrafi gerçeklikten koparılmaya ve dar bir yerel bağlama indirgenmeye çalışılmaktadır ki bu yaklaşım, iyi niyetli bir tanıtım çabasından ziyade, kamuoyunu eksik ve yönlendirici bilgilerle şekillendirme riskini beraberinde getirmektedir.

MHP Elazığ Milletvekili Sayın Semih Işıkver’in, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı ve Baskil ilçesini merkeze alan paylaşımında, Malatya Kayısısı’nın coğrafi işaret tesciline ilişkin temel gerçeklerin bütüncül biçimde aktarılmaması, yalnızca bir ifade eksikliği değil; aynı zamanda coğrafi işaret hukukunun, tarımsal üretim sosyolojisinin ve marka değerinin siyasi söylem içinde araçsallaştırılması anlamına gelmektedir.

Zira tartışmaya konu olan husus son derece nettir: Malatya Kayısısı, Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli bir coğrafi işarettir ve bu tescilin ana üretim merkezi, tarihsel mirası, iklimsel karakteri, pazar algısı ve uluslararası bilinirliği tartışmasız biçimde Malatya ili merkezlidir. Baskil ilçesi ise bu coğrafi işaret alanının, sınırlı ve tali bir parçası olup, bu durum ne ürünün adını değiştirmekte ne de markanın menşeini başka bir noktaya taşımaktadır.

Dünya pazarlarında, Avrupa Birliği tescil dosyalarında ve uluslararası ticaret belgelerinde ürünün adı “Baskil Kayısısı” değil, açık ve kesin şekilde “Malatya Kayısısı” olarak yer almaktadır. Bu gerçeklik karşısında, coğrafi işaretin bütününü göz ardı eden ve yalnızca bir alt bölgeyi öne çıkaran siyasi söylemler, ürüne değer katmaktan çok, marka bütünlüğünü zedeleyen ve kamuoyunda kavram karmaşasına yol açan bir etki üretmektedir.

Bu yaklaşımın asıl problemli yönü ise, Malatya’nın yalnızca tarımsal marka değerinde değil, kurumsal ve idari yapılanmalarda da sistematik biçimde geri plana itilmiş olmasıyla birleştiğinde ortaya çıkan büyük çelişkidir. Nitekim Malatya, yasal statü itibarıyla bir büyükşehir olmasına rağmen, bugün hâlâ Meteoroloji Bölge Müdürlüğü ve Karayolları Bölge Müdürlüğü gibi hayati kamu kurumlarına ev sahipliği yapamamaktadır. Meteoroloji hizmetleri Elazığ merkezli yürütülmekte, karayolları planlaması ve bölgesel ulaşım kararları yine Elazığ’daki bölge müdürlüğü üzerinden şekillenmektedir.

Bu durum, özellikle deprem sonrası iklim risklerinin, don olaylarının, tarımsal üretim kayıplarının ve ağırlaşan trafik yükünün yönetilmesinde Malatya’yı ikincil bir şehir konumuna itmekte, büyükşehir olmanın gerektirdiği idari refleksleri fiilen devre dışı bırakmaktadır. Oysa Malatya, hem yüzölçümü hem nüfus hem de tarımsal ve lojistik kapasitesi bakımından, bu bölge müdürlüklerini fazlasıyla hak eden bir kenttir.

Bir yanda Malatya’nın dünya markası olan kayısısı, siyasi söylemlerle parçalı bir algıya sürüklenirken; diğer yanda aynı Malatya, büyükşehir statüsüne rağmen temel kamu kurumlarından mahrum bırakılmakta, karar süreçlerinin merkezinden uzak tutulmaktadır. Bu tablo, yalnızca bir idari eksiklik değil; bölgesel adalet ve kamu yönetimi açısından ciddi bir sorun alanı olarak değerlendirilmelidir.

Siyasetin görevi, coğrafi gerçekleri eğip bükmek değil; bu gerçekleri esas alarak adil, dengeli ve kapsayıcı bir yönetim anlayışı ortaya koymaktır. Malatya Kayısısı’nı sahiplenmek, Malatya’nın kurumsal haklarını yok sayarak değil; bu kentin tarımsal, ekonomik ve idari ağırlığını teslim ederek mümkündür. Aksi halde yapılan her söylem, iyi niyet iddiası taşısa dahi, Malatya kamuoyunda karşılık bulmayacak ve haklı bir tepkiyle karşılanacaktır.

Malatya artık sembolik övgüler, vitrinlik paylaşımlar ya da eksik anlatılar değil; coğrafi işaretine, büyükşehir kimliğine ve kamusal haklarına uygun net, tutarlı ve adil bir siyasi duruş beklemektedir.