Enkazın Üzerine “Yüksek Teknoloji” Çatısı Kurulamaz: Sahadan Kopuk Siyasetin Özeti

Sayın Milletvekili Abdurrahman Babacan’ın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile yaptığı görüşme sonrası çizdiği “yüksek teknoloji ve katma değerli üretimle sıçrama yapacak Malatya” vizyonu, kulağa hoş gelen standart bir siyasi retorik. Ancak bu söylemi Malatya’nın 2025 sonu ve 2026 başı güncel ekonomik verileriyle eşleştirdiğimizde, karşımıza vizyondan ziyade sahadaki gerçeklikten tamamen kopuk bir siyasi hayalperestlik çıkıyor.

Eğer siyaset gerçekler üzerinden yapılacaksa, Sayın Babacan’ın bahsettiği “yüksek teknoloji eşiğini” aşmadan önce Malatya’nın şu anki amansız hayatta kalma mücadelesine mercek tutmak zorundayız.

İşte resmi veriler ışığında, siyasi kürsülerde çizilen pembe tablo ile Malatya’nın acı gerçekleri arasındaki uçurumun sert bir analizi:

1. “Yüksek Teknolojiye Geçiş” Masalı ve Çöken İhracat

Siyasetçilerin “yüksek teknoloji” kavramını altı boş bir vizyon sosu olarak kullanması sahadaki verilerle sert bir duvara çarpıyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 2025 yılı kapanış verilerine göre Malatya bir sıçrama yapmak şöyle dursun, ekonomik olarak serbest düşüştedir.

• Genel Çöküş: Malatya’nın toplam ihracatı 2024’te 425,5 milyon dolarken, 2025’te %21,3 gibi dramatik bir düşüşle 334,9 milyon dolara çakılmıştır.

• Teknoloji Sektöründe Hezimet: Yüksek teknoloji adımları atılacağı iddia edilirken, şehrin teknolojiyle en yakından ilgili kalemi olan “Elektrik ve Elektronik” sektörü ihracatı 2024’te 42,9 milyon dolarken, 2025’te %47,8 azalarak 22,4 milyon dolara gerilemiştir.

• Yani Malatya teknolojiye “sıçramıyor”, elindeki kısıtlı teknolojik üretim kapasitesini de yarı yarıya kaybetmiş durumda.

2. “Ayağa Kalkan Malatya” İllüzyonu

Açıklamadaki “Malatya’nın deprem sonrasında ayağa kalkışının ardından…” ifadesi, şehirde hala konteynerlerde hayata tutunmaya çalışan esnafın ve sanayicinin gerçekliğiyle alay etmek gibidir.

• Şubat 2026 itibarıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın açıkladığı yeni “16 Milyar liralık teşvik paketi”, şehrin teknoloji sıçramasından ziyade KOBİ’lerin KOSGEB destekleriyle (8,7 milyar TL) SGK primlerini ödeyip kepenk kapatmamaları için verilen bir “can suyudur”.

• Şehir hala ağır hasarlı binaların yıkımı, teslimi geciken TOKİ ve köy konutları ile merkez çarşının (ticari alanların) tam kapasite faaliyete geçememesi sarmalındadır. Temel altyapısı ve iş gücü barınma sorunu çözülmemiş bir organize sanayiden “Silikon Vadisi” performansı beklemek popülizmin zirvesidir.

3. Katma Değer mi, İklim Krizine Teslimiyet mi?

Malatya ekonomisinin omurgası sanayi değil, kayısıdır. Ancak burada da büyük bir kriz yaşanmaktadır.

• Malatya’nın en büyük ihracat kalemi olan kuru meyve sektörü, 2025 yılında %21,8 gerileyerek 164,4 milyon dolara düşmüştür.

• Nisan 2025’te yaşanan şiddetli zirai don felaketi, üretimi %100’e varan oranlarda vurmuş; devlet çiftçiye 4,3 milyar TL zirai don ödemesi yapmak zorunda kalmıştır.

• İhracatta kilogram başına değer artmış gibi görünse de (2024 Haziran’da 5,64 $’dan 2025’te 6,92 $’a), bu artış teknolojik katma değerden değil, don felaketi yüzünden ürün yokluğundan (arz krizinden) kaynaklanmaktadır.

Malatya’nın mevcut durumu, bir “sıçrama tahtasında” beklemiyor; tam aksine depremin, göçün, iş gücü kaybının ve tarımsal afetlerin yarattığı ağır bir tahribatın içinde hayatta kalmaya çalışıyor. Sayın Milletvekilinin “yüksek teknoloji” söylemi, şehrin can yakan güncel dertlerini (düşen ihracat, bitmeyen konutlar, don vuran kayısı, kan kaybeden sanayi) örtbas etmek için kullanılan süslü ama altı boş bir ambalajdan ibarettir. İş dünyasıyla yapılan toplantılarda “teknoloji vizyonu” konuşmak vizyonerlik gibi görünebilir, ancak fabrikalardaki çarkların dönmesi için öncelikle kalifiye işçinin barınacağı evi, esnafın ticaret yapacağı dükkânı teslim etmeniz gerekir.