Malatya’da Veri Paradoksu: Yatırımın Gerçekliği Rakamların Gölgesinde mi?

Malatya’da Veri Paradoksu: Yatırımın Gerçekliği Rakamların Gölgesinde mi?

Analiz | 12 Ocak 2026 Turgay Simavi 

Deprem sonrası yeniden inşa sürecinde Malatya’nın can damarı olan su ve tarım altyapısı, son günlerde teknik veriler ile siyasi söylemler arasındaki “aritmetik uçurum” nedeniyle kamuoyunun merceğinde. Siyaset mekanizmasının “başarı hikayesi” kurgularken kullandığı devasa rakamlar, Devlet Su İşleri’nin (DSİ) resmi kayıtlarıyla karşılaştırıldığında, ortaya rasyonel bir analizden ziyade bir “illüzyon” tablosu çıkarıyor. Özellikle Malatya özelinde telaffuz edilen 35,5 milyar TL’lik yatırım iddiası, resmi verilerin duvarına çarparak ciddi bir güven testine dönüşmüş durumda.

1. Bütçe Aritmetiğinde “Sanal” Genleşme

Siyasi kanattan gelen “2003-2024 arası 35,5 milyar TL yatırım” beyanı, DSİ Genel Müdürlüğü’nün Şubat 2025 verileriyle açıkça çelişiyor. Genel Müdürlüğün resmi kayıtlarında bu dönemin toplam yatırım tutarı 23,8 milyar TL olarak yer alıyor.

• Analitik Bakış: Aradaki yaklaşık 11,7 milyar TL’lik fark, basit bir yuvarlama hatası olamayacak kadar büyük. Bu durum, kamuoyuna sunulan rakamların içine “henüz gerçekleşmemiş gelecek bütçelerin” mi dahil edildiği, yoksa enflasyonist bir makyaj mı yapıldığı sorusunu doğuruyor. Şeffaf yönetim ilkeleri, vatandaşın hayali başarılarla değil, cebinden çıkan verginin nereye, ne kadar harcandığına dair net verilerle bilgilendirilmesini gerektirir.

2. Tesis Sayısı: Nitelik mi, Nicelik mi?

Hizmete alınan tesis sayısının 113 olarak lanse edilmesi, sahadaki gerçeklikle bir başka kopuş noktasını temsil ediyor. DSİ’nin 2024 Faaliyet Raporu ve bölge brifingleri incelendiğinde, bu sayının 105 bandında kaldığı görülüyor.

• Eleştiri: Küçük ölçekli rehabilitasyon çalışmalarının veya henüz tamamlanmamış projelerin “tesis” statüsünde sayılması, kağıt üzerinde bir zafer yaratsa da, tarlasında su bekleyen çiftçi için bu sayılar bir karşılık bulmuyor. Deprem sonrası Malatya’nın ihtiyacı olan şey “sayısal kalabalık” değil, işlevsel altyapıdır.

3. Tarımsal Verilerde İstatistiksel İllüzyon

En çarpıcı tutarsızlık ise arazi toplulaştırma rakamlarında yaşanıyor. 165 bin hektarlık bir toplulaştırma alanı iddiası, DSİ’nin kendi paylaştığı 103-105 bin hektarlık reel veriyle taban tabana zıt.

• Risk Analizi: Sulama alanlarındaki verilerin abartılması, bölgenin tarım politikasını yanlış yönlendirebilir. Kuraklık riskinin kapıda olduğu ve deprem hasarlarının tamiri için gerçekçi projelere ihtiyaç duyulduğu bir dönemde, istatistikleri “pembe bir tablo” çizmek için kullanmak, uzun vadede Malatya tarımına zarar verecektir.

Sonuç: Rakamlar Siyasetin Değil, Gerçeğin Hizmetinde Olmalı

Sultansuyu Barajı’nın güçlendirilmesi ve İkizce TOKİ içme suyu hattı gibi somut başarılar, Malatya için hayati öneme sahiptir ve takdiri hak eder. Ancak bu somut ilerlemelerin üzerine “şişirilmiş rakamlar” eklemek, aslında elde edilen gerçek başarıyı da gölgelemektedir.

Malatya halkı ve üreticisi, siyasi retoriğin ötesinde, rasyonel, denetlenebilir ve dürüst bir veri paylaşımı beklemektedir. Siyasetin görevi, rakamlarla köprü kurmak değil, var olan uçurumları gerçekçi projelerle kapatmaktır.